Ayvalık

Kentte iki katman iç içe durur. Sokak dokusu ve yapılar mübadeleden önceki Rum yerleşiminden kalmadır; içinde yaşayanlar ise 1923'te gelenlerin torunlarıdır. Lozan Antlaşması'nın ardından yapılan nüfus mübadelesi ilçenin bugünkü halkını belirledi: Girit, Makedonya ve Midilli'den gelen Türkler buraya yerleşti ve Giritliler nüfusun çoğunluğunu oluşturdu.

Dönüşümün izi yapıların adlarında okunur. Agia Iorgi olarak inşa edilen 1880 tarihli yapı bugün Çınarlı Cami'dir; 1923'te camiye çevrildi. Agios Yannis'ten dönüştürülen Saatli Cami de aynı dokunun parçasıdır. 1873 tarihli Taksiyarhis Kilisesi ayaktadır, Hamidiye Camii ise on dokuzuncu yüzyıl Osmanlı yapısıdır. Ayvalık 2017'de UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alındı.

Zeytincilik ilçe ekonomisinin temelidir; toprakların yaklaşık yüzde yetmişi zeytinliktir. Zeytinyağı ve sabun üretimi kentin köklü sanayisidir, turizm ve balıkçılık diğer başlıca uğraşlardır.

Kıyı, karşısındaki ada takımıyla birlikte girintili çıkıntılı bir yapı oluşturur. Ayvalık Adaları Tabiat Parkı 21 Nisan 1995 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla kuruldu ve on dokuz adayı kapsar; 17.950 hektarlık alanın 13.969 hektarı denizdir. Alanda 752 bitki türü kayıtlıdır ve bunların beşi endemiktir, 671 deniz türü belirlenmiştir. Şeytan Sofrası adıyla bilinen kayalık düzlük körfeze ve adalara bakar.

Sarımsaklı plajları merkezin altı kilometre güneyinde, on iki kilometre boyunca uzanır. İlçe 305 kilometrekare alana yayılır ve deniz seviyesinden 7 metre yüksekliktedir; 2020 nüfusu 71.725 kişiydi.